Proactieve zorgplanning
Proactieve zorgplanning is het proces van vooruit denken, plannen en organiseren. Met gezamenlijke besluitvorming als leidraad is proactieve zorgplanning een continu en dynamisch proces van gesprekken over huidige en toekomstige levensdoelen en keuzes en welke zorg daar nu en in de toekomst bij past.
Via deze pagina delen we graag wat landelijk en in de regio al beschikbaar is omtrent proactieve zorgplanning. Mocht je aanvullingen hebben (vanuit de regio), neem dan contact met ons op.
(Deze pagina is nog in ontwikkeling. Wat we hebben/weten, willen we wel al graag delen, vandaar dat we deze webpagina wel al open hebben gezet.)

Mooie verhalen over proactieve zorgplanning

- Het belang van proactieve zorgplanning in een indrukwekkend filmpje.
- Prof. dr. Katrien Luijkx: “Als ik meer lef had gehad en het gesprek over de laatste levensfase met mijn moeder echt gevoerd had, dan had ik waarschijnlijk beter geweten wat ze in die laatste weken wilde.”
- Huisarts Manon Bleumink in de Stentor (oktober 2024): “Wacht niet tot het vijf voor twaalf is”
- Lilian Kelly op LinkedIn (september 2025): “Naast de tafel vol met medicijnen, had daar ook haar reanimatie afspraken moeten liggen.”
- Ömer Tuzkapan bij de Correspondent (december 20o25): “Een goed gesprek over wat het met je doet als je zo direct geconfronteerd wordt met je sterfelijkheid.”
- Dian Paasman en Gia Wallinga: “Wensen en grenzen als vertrekpunt voor goede zorg”
- Grietsje Visser en Michèle Blom: “PZP: je kunt wel te laat zijn, maar niet te vroeg”
Informatie en hulpmiddelen die je aan kan bieden aan inwoners, cliënten en patiënten

Het belang van proactieve zorgplanning in een indrukwekkend filmpje.
Thuisarts heeft een online keuzehulp. Aan het eind is de ingevulde versie te printen/downloaden. Op deze website staat ook uitgebreide informatie over (het belang van) nadenken en praten over het levenseinde.
In deze handreiking van Patiëntenfederatie Nederland staan praktische tips en aandachtspunten die kunnen helpen in de laatste levensfase, het levenseinde.
Kaarten Kiezen & Delen: deze vragen kunnen helpen om te ontdekken wat je echt belangrijk vindt. En om die keuzes te delen met je naasten en/of zorgverlener.
Voorlichting Behandelwensen: Om eenmalig een grote groep patiënten voorlichting te geven over het bespreken en vastleggen van behandelwensen, is de toolkit voorlichting behandelwensen en een voorbeeldpresentatie door Medrie beschikbaar gesteld. Ook ACP Drenthe heeft een toolkit ontwikkeld.
Onderzoek naar informatiebijeenkomsten over zorg aan het levenseinde: “Deze studie toont aan dat informatiebijeenkomsten over zorg aan het levenseinde aantrekkelijk zijn voor een grote en diverse groep ouderen.. Informatiebijeenkomsten moeten een breed scala aan onderwerpen behandelen, variërend van mogelijkheden voor thuiszorg en symptoomverlichting tot beslissingen rond het levenseinde. Voor deze bijeenkomsten geven oudere mensen de voorkeur aan een persoonlijke brief en waarderen ze de betrokkenheid van hun huisarts. Daarom zouden bijeenkomsten bij voorkeur georganiseerd moeten worden door of in samenwerking met de huisarts.
Voorbereiding Laatste Levensfase Drenthe: mooie downloads, zoals de folder Voorbereiding Laatste Levensfase, Eenvoudige Wilsbeschikking en Wensenboekje ‘Mijn Laatste Levensfase’.
Levenspad palliatieve zorg: het levenspad is door het Netwerk Palliatieve Zorg IJssel Vecht & Noordoost Overijssel geschreven om inzicht te geven en is bedoeld als wegwijzer in de palliatieve zorg.
Voorbereiding Laatste Levensfase | Vitale Gelderse Vallei
Op deze site worden drie stappen onderscheiden – met per stap meer uitgebreide informatie: 1. Nadenken, 2. In gesprek, 3. Vastleggen van uw wensen.
Organisatie – VVT Platform Zuidoost-Brabant Gesprekskaart voor burgers (+ aparte uitleg): Gebruik gesprekskaart voor burgers 06122023.pdf en Gesprekskaart voor burgers 06122023.pdf
Informatie en hulpmiddelen voor professionals

Het belang van proactieve zorgplanning voor professionals in een film.
Voorlichting Behandelwensen: Om eenmalig een grote groep patiënten voorlichting te geven over het bespreken en vastleggen van behandelwensen, is de toolkit voorlichting behandelwensen en een voorbeeldpresentatie door Medrie beschikbaar gesteld. Ook ACP Drenthe heeft een toolkit ontwikkeld.
Landelijke leidraad voor het proces en uniform vastleggen van proactieve zorgplanning met een digitaal invulbaar formulier.
ZonMw: De toolbox ‘Praktische tools voor hulp bij goede palliatieve zorg’ biedt handvatten aan zorgverleners tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Veel links naar handreikingen, methodieken, e-modules, e-learningen, artikelen en formulieren.
ACP toolbox: Wegwijzer ACP is bedoeld voor alle zorgprofessionals die een rol en verantwoordelijkheid hebben in het proces van ACP. Veel handige links.
Gesprekskaart PZP: deze kaart is een hulpmiddel voor artsen, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, physician assistants en praktijkondersteuners van huisartsen voor het voeren van gesprekken over proactieve zorgplanning.
Zakkaartje PZP: hulpmiddel bij het voeren van gesprekken over proactieve zorgplanning.
Windesheim: TOP-gesprek, gesprekswijzer voor gesprekken over proactieve zorgplanning met mensen met dementie.
Icare: wegwijzer rol van de wijkverpleging met betrekking tot proactieve zorgplanning. Met ook een mooie toolbox en handige links.
Levenspad palliatieve zorg: het levenspad is door het Netwerk Palliatieve Zorg IJssel Vecht & Noordoost Overijssel geschreven om inzicht te geven en is bedoeld als wegwijzer in de palliatieve zorg.
Medrie: RIZA-aanpak (vastleggen wensen Reanimatie, IC-opname, Ziekenhuisopname, Antibiotica) en RIZA-werkafspraken.
Leidraad proactieve zorgplanning in het ziekenhuis door de Nederlandse Internisten Vereniging.
Gesprekshandleiding Poliklinische proactieve zorgplanning gesprekken ontwikkeld door Ziekenhuis Gelderse Vallei
Voorbereiding Laatste Levensfase Drenthe:
- Digitale leerwerkplaats, bedoeld voor huisartsen met informatie, kennis, tools en praktijkvoorbeelden in het kader van de zorgverlening in de laatste levensfase.
- ACP Stappenplan: een hulpmiddel voor zorgverleners bij het voeren van gesprekken over de wensen in de laatste levensfase. In het stappenplan staan de rollen en taken van zorgverleners die in het hele proces samenwerken met elkaar en met de patiënt en naasten.
- ACP Implementatieplan: praktisch hulpmiddel voor zorgorganisaties bij de implementatie van ACP in hun eigen organisatie.
Informatiebijeenkomsten over zorg aan het einde van leven, spreekt een grote en diverse groep ouderen aan. Dat blijkt uit onderzoek van Bergman et al. (2025). Een breed scala aan onderwerpen moet aan bod komen, variërend van mogelijkheden van zorg thuis en symptoomverlichting tot beslissingen over het levenseinde. Ouderen worden het liefst uitgenodigd via een persoonlijke brief en hechten waarde aan de betrokkenheid van hun huisarts. Daarom zouden bijeenkomsten bij voorkeur georganiseerd moeten worden door of in samenwerking met de huisarts.
Proactieve zorgplanning (PZP) wordt vaak laat gestart, terwijl patiënten en naasten eerder in het ziekteproces behoefte kunnen hebben aan gesprekken over hun voorkeuren. Het onderzoek van PLOS One laat zien dat opvattingen over het juiste moment voor PZP sterk variëren, van gezond zijn tot de laatste levensfase. Conclusie van het onderzoek is dat PZP vraagt om een persoonlijke benadering. Professionals dienen tijdig en regelmatig te verkennen wat de voorkeuren van de patiënt zijn en of iemand klaar is voor het starten van PZP-gesprekken.
Scholingen voor professionals

Leergang palliatieve zorg (met een onderdeel over PZP) voor verzorgenden: georganiseerd door het Netwerk Palliatieve Zorg IJssel Vecht & Noordoost Overijssel. Op het moment dat de leergang openstaat is er informatie te vinden op de website.
Leergang palliatieve zorg (met een onderdeel over PZP) voor verpleegkundigen: georganiseerd door het Netwerk Palliatieve Zorg IJssel Vecht & Noordoost Overijssel. Op het moment dat de leergang openstaat is er informatie te vinden op de website.
Landelijke scholingen over palliatieve zorg (met onderdeel over PZP): kijk op het opleidingsoverzicht op Palliaweb.
Landelijk scholingsprogramma palliatieve zorg: kijk op de website. Eén van de onderdelen is ook gericht op PZP: je leert de waarden, wensen en behoeften van patiënt en naasten (partner, kind) in palliatieve fase in kaart brengen op basis van de vier dimensies (proactieve zorgplanning). Hoewel de insteek is op patiënten met ongeneeslijke kanker is, kan je de competenties ook inzetten bij andere patiënten.
Hybride netwerkzorg

(Informatie volgt nog)